|
SAMOCHODOWE ŹRÓDŁA ŚWIATŁA
Rozwój konstrukcji elektrycznych źródeł światła
jest bardzo dynamiczny, powstają coraz skuteczniejsze i trwalsze żarówki
halogenowe, lampy wyładowcze oraz diody elektroluminescencyjne (LED). Do bardzo
popularnych źródeł światła stosowanych w samochodach należą żarówki tradycyjne,
żarówki halogenowe, lampy łukowe ksenonowe i diody elektroluminescencyjne.
Żarówki halogenowe i lampy ksenonowe stosowane są w reflektorach samochodowych,
ale coraz częściej pojawiają się tu również diody elektroluminescencyjne. W
światłach sygnałowych stosowane są głównie żarówki tradycyjne i diody LED.
Rozwój nowych konstrukcji samochodów stawia coraz wyższe wymagania producentom
świateł samochodowych. Obecna oferta samochodowych źródeł światła jest szeroka,
ponieważ zalicza się do niej zarówno starsze rozwiązania żarówek (niezbędne,
jako części zapasowe do starszych modeli samochodów), jak i nowe rozwiązania
źródeł światła, które stosowane są w nowych modelach samochodów.
Pod względem
wartości napięcia zasilającego samochodowe źródła światła dzielimy na zasilane
napięciem 6 V, 12 V i 24 V. Instalacja elektryczna o napięciu 24 V stosowana
jest w samochodach ciężarowych, autokarach i maszynach roboczych. Instalacja o
napięciu 6V stosowana jest w motocyklach, a 12V powszechnie w samochodach
osobowych, terenowych i dostawczych. Obecnie w reflektorach przednich
samochodów stosowane są głównie żarówki halogenowe: H1, H2, H3, H4, H7, H8, H9,
H10, H11, H12. Najbardziej popularne to żarówki typu H1, H4 i H7. W światłach
sygnałowych stosuje się głównie żarówki tradycyjne: W5W, WY5W, W16W, W21W,
WY5W, W21/5W, P21W, PY21W, P21/5W, P21/4W, P27W, P27/7W, R5W, R10W, RY10W, C5W,
H21W.
Do zalet lamp
ksenonowych w porównaniu do żarówek halogenowych można zaliczyć: większą skuteczność
świetlną, dłuższą trwałość, bielsze światło (temperatura barowa światła w
granicach Tc = 4000 K)
Lampy ksenonowe
nie mogą być stosowane w reflektorach świateł drogowych lub mijania
przystosowanych do żarówek halogenowych.
Rodzaje samochodowych źródeł światła
Żarówki są nadal najpopularniejszym źródłem
światła, stosowanym w samochodach. Źródłem światła jest w nich żarnik wykonany
z drutu wolframowego i umieszczony w bańce szklanej wypełnionej gazem. Zwykłe
żarówki są wypełniane argonem, natomiast halogenowe (oznaczane literą H w
symbolach) gazem, zwanym halogenem, powstałym ze związków jodu i bromu. Dodatek
ten pozwala na podwyższenie temperatury żarnika, co daje bielsze i jaśniejsze
światło. W latach 90-tych XX wieku pojawiły się lampy wyładowcze D1 wypełnione
ksenonem (stąd nazwa "ksenony"). Źródłem światła jest w nich łuk
elektryczny, palący się pomiędzy dwoma elektrodami. Do zapłonu tego łuku
potrzebne jest wysokie napięcie o wartości 6 - 12 V, natomiast do podtrzymania
wystarczy napięcie 85 V. Lampa taka pobiera tylko ok. 35 W mocy i daje
3-krotnie większy strumień świetlny, niż żarówka H4 (światło mijania), o barwie
zbliżonej do światła dziennego. Ponieważ zdecydowana większość samochodów
wyposażona jest w żarówki, świecące żółto w porównaniu ze światłem dziennym,
natomiast ulice oświetlone są przeważnie lampami sodowymi, dającymi światło o
barwie zbliżonej do pomarańczowej, "ksenony" w samochodach w nie
wyposażonych sprawiają wrażenie świecenia na niebiesko bądź fioletowo. Lampy ksenonowe
wymagają specjalnych przetwornic zasilających, oraz (na podstawie
obowiązujących m.in. w Polsce przepisów, ze względu na możliwość oślepiania
silnym światłem kierowców jadących z przeciwka ) reflektorów wyposażonych w
układ automatycznego poziomowania i urządzenie czyszczące szkła (spryskiwacz
lub wycieraczki). Wszystko to sprawia, że oświetlenie ksenonowe jest bardzo
drogie i stosowane na razie w niewielu modelach samochodów. Inną nowością jest
zastępowanie żarówek w lampach sygnalizacyjnych (światła pozycyjne, światła
stop) diodami LED. Pobierają one niewielką moc z porównaniu z żarówkami
dającymi ten sam efekt świetlny, zapalają się o ułamek sekundy szybciej (co ma
znaczenie w lampach stop) i są bardzo trwałe.
Parametry i własności żarówek
|
Termin
|
Opis
|
|
Napięcie nominalne
|
Napięcie przy którym żarówka jest używana, np. 6V, 12V, 24V
|
|
Napięcie znamionowe
|
Napięcie, na jakie została zaprojektowana żarówka. Dla żarówek
reflektorowych przeznaczonych do samochodów osobowych wynosi ono 13,2 V
|
|
Strumień świetlny
|
Moc promieniowania świetlnego ("ilość światła wychodzącego poza
żarówkę w różnych kierunkach")
|
|
Wydajność świetlna (sprawność)
|
Stosunek strumienia świetlnego żarówki do mocy elektrycznej [lm/W]
|
|
Zużycie lumenów
|
- Wskaźnik wydajności
światła żarówki używanej w porównaniu z nową
- Pomiar dokonany po
75% określonej (Tc) trwałości żarówki
- Wyrażony w
procentach początkowego strumienia
- Przykład: zażycie
lumenów = 60%, co oznacza, że używana lampa daje 40% mniej światła niż
nowa lampa
|
|
Trwałość
|
Czas, który upływa od momentu przepalenia skrętki i braku emisji światła
(B3 = 35, Tc = 63.2% uszkodzonych żarówek). Trwałość żarówek
halogenowych wynosi od kilkuset do ponad tysiąca godzin, ale np. firma
Philips zaleca wymianę żarówek co 2 lata, lub co 50000 km.
|
Przykładowe typowe wartości strumienia świetlnego dla różnych źródeł
światła:
|
Źródło światła
|
F , [lm]
|
|
Żarówka do latarki 3,5V/0,2A
|
5,6
|
|
Żarówka rowerowa 6V/2,7W
|
22
|
|
Żarówka samochodowa R2 45/40 W
|
700/450
|
|
Żarówka samochodowa H4 60/55W
|
1750/1000
|
|
Żarówka samochodowa H1 55W
|
1550
|
|
Samochodowa lampa ksenonowa D1
|
3000
|
Wybrane typy samochodowych źródeł światła
|
|
|
Żarówka halogenowa H1 12V 55W z trzonkiem P14,5s. Zastosowanie: reflektory
główne
|
|
|
|
Żarówka halogenowa H3 12V 55W z trzonkiem PK22s. Zastosowanie: reflektory
przeciwmgłowe
|
|
|
|
Żarówka halogenowa H4 12V 60/55W z trzonkiem P43t-38. Zastosowanie:
reflektory główne (światło mijania i drogowe). Najpopularniejsza żarówka
reflektorowa.
|
|
|
|
Żarówka halogenowa H7 12V/55W z trzonkiem PX26d. Zastosowanie: reflektory
główne. Jest to ulepszona wersja H1
|
|
|
|
Żarówka halogenowa HB3 12V 60W z trzonkiem P20ds. Zastosowanie: reflektory
główne
|
|
|
|
Żarówka halogenowa HB4 12V 51W z trzonkiem P22ds. Zastosowanie: reflektory
główne
|
|
|
|
Żarówki nowej generacji, "high performance" (o wysokiej
wydajności). Typy: H9 12V 65W z trzonkiem PGJ 19-1(z lewej); H11 12V 55W z
trzonkiem PGJ 19-2 (z prawej). Dają większy strumień świetlny (H11: 1350 lm ;
H9: 2100 lm) w porównaniu do H4.
|
|
|
|
Żarówka R2 12V 45/40W z trzonkiem P45t-41. Zastosowanie: reflektory
główne. Obecnie rzadko stosowana (np. Fiat Uno, starsze wersje 126p).
|
|
|
|
Lampa ksenonowa D2S 85V 35W z trzonkiem P32d-2. Zastosowanie: reflektory
główne typu soczewkowego.
|
|
|
|
Lampa ksenonowa D2R 85V 35W z trzonkiem P32d-3. Zastosowanie: reflektory
główne z odbłyśnikiem paraboloidalnym.
|
|
|
|
Żarówki: P21W 12V 21W oraz P5W 12V 5W z trzonkiem BA15s. Zastosowanie:
kierunkowskazy (standardowe kolory bańki: bezbarwny i pomarańczowy), światła
STOP (wersja 21W); światła pozycyjne (wersja 5W).
|
|
|
|
Żarówka P21/5W 12V 21/5W z trzonkiem BAY15d. Zastosowanie: światła
pozycyjne i STOP.
|
|
|
|
Żarówka całoszklana W5W 12V 5W z trzonkiem W2.1x9.5d. Zastosowanie:
światła pozycyjne.
|
|
|
|
Żarówki całoszklane W2,3W oraz W1,2W 12V 2,3W i 1,2W z trzonkiem W2x4.6d.
Zastosowanie: "trzecie" światła STOP (wersja 2,3W), podświetlanie
deski rozdzielczej (wersja 1,2W).
|
|
|
|
Żarówki rurkowe C5W i C10W 12V 5W i 10W z trzonkiem SV8.5. Wersja o
długości 35 mm. Zastosowanie: lampki oświetlenia wnętrza.
|
|
|
|
Żarówki rurkowe C5W i C10W 12V 5W i 10W z trzonkiem SV8.5. Wersja o
długości 40 mm. Zastosowanie: lampki oświetlenia wnętrza.
|
|
|
|
Żarówki całoszklane BAX 12V 2W oraz 1,2W z trzonkiem plastykowym BAX 10d.
Zastosowanie: lampki kontrolne w zestawach wskaźników.
|
|
|
|
Żarówki całoszklane BAX 12V 2W oraz 1,2W z trzonkiem plastykowym BAX 10s.
Zastosowanie: lampki kontrolne w zestawach wskaźników.
|
źródła:
www.motofakty.pl
www.vtuning.pl
www.wikipedia.pl
Komentarze użytkowników (0)
|
|
|